التهاب و عفونت مجاری ادراری (اورتریت): علل و درمان

عفونت‌های مجاری ادراری عفونت‌های شایعی هستند که می‌توانند مثانه، کلیه‌ها و لوله‌هایی که به آنها متصل هستند را درگیر کنند. هر شخصی می‌تواند به این عفونت مبتلا شود، اما بطور خاص در زنان شایع‌تر است. برخی از زنان بطور مکرر  عفونت‌های ادراری دچار آنها می‌شوند.

عفونت‌های مجاری ادرار می‌توانند دردناک و ناراحت کننده باشند،‌ اما معمولاً ظرف چند روز برطرف می‌شوند و به راحتی با آنتی‌بیوتیک قابل درمان هستند. در ادامه در مورد عفونت‌های مجاری ادرار در بزرگسالان توضیح داده شده است. مقاله دیگری نیز در مورد عفونت‌های ادراری در کودکان وجود دارد.

مراجعه به پزشک در صورتی که فکر می‌کنید دچار عفونت ادراری هستید، مهم است بخصوص در صورتی که:

  • علائم عفونت دستگاه ادراری فوقانی را داشته باشید.
  • علائم شدید باشند یا بدتر شوند.
  • علائم بعد از چند روز شروع به بهبود پیدا نکنند.
  • بطور مکرر دچار عفونت ادراری می‌شوید.

متخصص اورولوژی می‌تواند سایر دلایل احتمالی را با آزمایش یک نمونه از ادرار بررسی کند و در صورتی که عفونت داشته باشید آنتی‌بیوتیک تجویز کند. آنتی‌بیوتیک‌ها معمولاً به این دلیل توصیه می‌شوند که عفونت‌های ادراری درمان نشده در صورتی که امکان پخش شدن پیدا کنند می‌توانند بطور بالقوه باعث مشکلات جدی شوند. برای دریافت اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ ۰۲۱۴۴۹۷۵۹۲۶ تماس حاصل نمایید.

دلایل عفونت ادراری


عفونت‌های ادراری زمانی رخ می‌دهند که مجرای ادرار معمولاً با باکتری‌ها آلوده می‌شود. در بیشتر موارد، باکتری‌های روده از طریق مجرای ادرار وارد دستگاه ادراری می‌شوند. این شرایط برای مثال ممکن هنگام پاک کردن مقعد یا رابطه جنسی رخ دهد، اما اغلب دلیل آن مشخص نمی‌باشد.

عوامل خطر


عفونت‌های مجاری ادرار در زنان شایع هستند و بسیاری از زنان در طول زندگی خود بیشتر از یک بار دچار این عفونت می‌شوند. عوامل خطر مختص به زنان برای عفونت‌های ادراری عبارتند از:

  • آناتومی زنانه: یک زن دارای مجرای ادراری کوتاه‌تری از مرد است که باعث کوتاه شدن فاصله‌ای می‌شود که باکتری باید برای رسیدن به مثانه طی کند.
  • فعالیت جنسی: زنانی که فعالیت جنسی زیادی دارند بیشتر از زنانی که از نظر جنسی فعال نیستند، دچار عفونت ادراری می‌شوند. داشتن شریک جنسی جدید نیز این خطر را افزایش می‌دهد.
  • برخی از انواع روش‌های کنترل بارداری: زنانی که برای جلوگیری از بارداری از دیافراگم یا عوامل اسپرم‌کش استفاده می‌کنند، ممکن است بیشتر در خطر باشند.
  • یائسگی: بعد از یائسگی کاهش استروژن باعث ایجاد تغییراتی در مجاری ادرار می‌شود که فرد را بیشتر مستعد ابتلا به عفونت می‌کند.

سایر عوامل خطر عفونت ادراری عبارتند از:

  • ناهنجاری‌های مجاری ادرار: در کودکانی که با ناهنجاری‌های مجاری ادرار متولد می‌شوند بطوری که امکان خروج ادرار از بدن بطور طبیعی فراهم نباشد یا باعث برگشت ادرار به مجراری ادرار شود، خطر ابتلا به عفونت ادراری بیشتر است.
  • انسداد مجرای ادرار: سنگ کلیه یا بزرگی پروستات می‌تواند باعث گیر افتادن ادرار در مثانه و افزایش خطر ابتلا به عفونت ادراری شود.
  • ضعف سیستم ایمنی بدن: دیابت و سایر بیماری‌هایی که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کنند می‌توانند خطر ابتلا به عفونت ادراری را افزیش دهند.
  • استفاده از سوند ادراری: افرادی که نمی‌توانند بطور طبیعی ادرار کنند و از لوله‌ای (کاتتر) برای دفع ادرار استفاده می‌کنند بیشتر در خطر عفونت‌های مجاری ادراری هستند. این وضعیت ممکن است برای اشخاصی که در بیمارستان بستری شده‌اند، افراد با مشکلات عصبی که بر قابلیت کنترل دفع ادرار تاثیر می‌گذارند، و اشخاصی که فلج هستند، وجود داشته باشد.
  • عمل بر روی مجاری ادرار: جراحی ادراری یا انجام آزمایش‌هایی بر روی مجاری ادرار که شامل استفاده از ابزار پزشکی هستند خطر ابتلا به عفونت مجاری ادراری را افزایش دهند.

علائم عفونت ادراری


عفونت مثانه (سیستیت) یا مجرای ادرار (لوله‌ای که ادرار را از بدن خارج می‌کند) تحت عنوان عفونت‌های ادراری تحتانی شناخته می‌شوند. این عفونت‌ها می‌توانند باعث مشکلات زیر شوند:

عفونت کلیه یا حالب (لوله‌هایی که کلیه‌ها را به مثانه متصل می‌کنند) به عنوان عفونت دستگاه ادراری فوقانی شناخته می شوند. این عفونت‌ها می‌توانند باعث علائم بالا و نیز موارد زیر شوند:

  • درجه حرارت (تب) ۳۸ درجه یا بالاتر
  • درد پهلو یا کمر
  • لرز
  • احساس بیماری
  • گیجی
  • عصبی بودن و بی‌قراری

عفونت‌های دستگاه ادراری تحتانی شایع هستند و معمولاً باعث نگرانی زیادی نیستند. عفونت‌های ادراری فوقانی در صورت عدم درمان می‌توانند جدی باشند زیرا می‌توانند به کلیه‌ها آسیب بزنند یا وارد جریان خون شوند.

عوارض


با درمان فوری و مناسب، عفونت‌های دستگاه ادراری تحتانی به ندرت منجر به بروز عوارضی می‌گردند. اما در صورت عدم درمان، عفونت ادراری می‌تواند عواقب جدی داشته باشد.

عوارض عفونت مجاری ادراری عبارتند از:

  • عفونت‌های مکرر بخصوص در زنانی که سه بار یا بیشتر دچار عفونت ادراری می‌شوند.
  • آسیب کلیوی دائمی در اثر عفونت حاد یا مزمن کلیه (پیلونفریت) به دلیل عدم درمان عفونت مجاری ادرار.
  • افزایش خطر به دنیا آوردن نوزاد زودرس یا با وزن کم در زنان باردار
  • تنگی مجرای ادرار در مردان در اثر التهاب مکرر مجرای ادرار
  • گندخونی که یک عارضه‌ی تهدید کننده‌ی حیات ناشی از عفونت است، بخصوص در صورتی که عفونت در مجاری ادرار به طرف بالا حرکت کرده و وارد کلیه‌ها شود.

آزمایش‌ها و تشخیص


آزمایش‌های و روش‌های مورد استفاده برای تشخیص عفونت‌های ادراری عبارتند از:

  • تحلیل نمونه‌ی ادرار: ممکن است پزشک درخواست نمونه ادرار و انجام آزمایش بر روی آن کند تا گلبول‌های سفید و قرمز خون یا باکتری‌ها را مورد بررسی قرار دهد. برای جلوگیری از آلودگی احتمالی نمونه، ممکن است از شما خواسته شود تا ابتدا ناحیه‌ی تناسلی خود را با یک پد ضد عفونی کننده پاک کنید و سپس نمونه‌ی ادرار جمع‌آوری شود.
  • رشد باکتری‌های مجاری ادراری در آزمایشگاه: گاهی اوقات بعد از آزمایش ادرار، کشت ادرار انجام می‌گیرد. این آزمایش برای پزشک مشخص خواهد کرد که چه باکتری‌هایی باعث عفونت شده و چه داروهایی بیشترین تاثیر را خواهند داشت.
  • تهیه تصاویری از دستگاه ادراری: در صورتی که دچار عفونت‌های مکرر هستید و پزشک گمان کند که ممکن است ناشی از یک اختلال در مجاری ادراری باشد، ممکن است سونوگرافی، سی تی اسکن یا ام آر آی انجام شود. همچنین احتمال دارد پزشک از یک ماده حاجب برای مشخص کردن ساختارهای موجود در دستگاه ادراری استفاده کند.
  • استفاده از یک اسکوپ برای مشاهده داخل مثانه: در صورتی که عفونت ادراری مکرر داشته باشید، ممکن است پزشک روش سیستوسکوپی را انجام دهد که در آن از یک لوله‌ی بلند و باریک با یک لنز (سیتوسکوپ) برای مشاهده‌ی داخل مجرای ادرار و مثانه استفاده می‌شود. سیستوسکوپ پس از عبور از مجرای ادرار وارد مثانه می‌گردد.

درمان عفونت مجاری ادراری


عفونت‌های ادراری معمولاً با یک دوره‌ی کوتاه مدت مصرف آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند. برای بیشتر زنان یک دوره‌ی سه روزه از قرص یا کپسول آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. مردان، زنان باردار و افراد با علائم جدی‌تر ممکن است نیاز به یک دوره‌ی طولانی‌تر داشته باشند.

علائم شما بطور معمول ظرف سه تا پنج روز پس از شروع درمان برطرف می‌شوند. اما باید کل دوره‌ی آنتی‌بیوتیک تجویزی را مصرف کنید، حتی در صورتی که بهتر شده باشید.

داروهای مسکن بدون نسخه مانند پاراستامول می‌توانند برای هر گونه درد موثر باشند. نوشیدن مقدار زیادی مایعات نیز ممکن است باعث شوند که احساس بهتری داشته باشید. در صورتی که علائم بهبود پیدا نکردند، بدتر شدند یا پس از درمان بازگشتند، به پزشک خود مراجعه کنید.

پیشگیری 


اگر بطور مکرر دچار عفونت ادراری می‌شوید، برخی اقدامات وجود دارند که می‌توانید برای توقف بازگشت آن انجام دهید. هرچند میزان کارایی این اقدامات مشخص نمی‌باشد.

این اقدامات عبارتند از:

  • پرهیز از حمام حباب معطر، صابون یا پودر تالک بر روی ناحیه تناسلی از نوع ساده و غیرمعطر استفاده کنید و به جای وان حمام از دوش استفاده کنید.
  • رفتن به دستشویی به محض نیاز به ادرار و خالی کردن کامل مثانه
  • مصرف کافی مایعات
  • پاک کردن مقعد از جلو به عقب هنگام رفتن به دستشویی
  • خالی کردن مثانه بعد از رابطه جنسی
  • عدم استفاده از دیافراگم ضد بارداری یا کاندوم با روان کننده‌های اسپرم‌کش بر روی آنها، بهتر است از روش دیگری برای کنترل بارداری استفاده شود.
  • پوشیدن لباس‌های زیر پنبه‌ای به جای مواد مصنوعی مانند نایلون و اجتناب از پوشیدن شلوارهای جین تنگ.