سوزش ادرار (درد هنگام ادرار) در زنان و مردان: علل و درمان

هر شخصی حدود ۴ تا ۷ بار در روز اقدام به دفع ادرار می‌کند و باید فرایندی بدون درد باشد. هرچند گاهی اوقات ممکن است همراه با درد و سوزش باشد. دلایل متعددی می‌تواند برای سوزش ادرار وجود داشته باشد. بیشتر آنها مرتبط با مشکلاتی در سیستم دفع ادرار یا سیستم تناسلی هستند و می‌تواند در مردان و زنان متفاوت باشد. مردان و زنان با هر سنی می‌توانند دچار سوزش ادرار شوند. این مشکل در زنان شایع‌تر است. درد و سوزش ادرار اغلب مرتبط با عفونت‌های ادراری می‌باشد که در زنان بیشتر از مردان رخ می‌دهد. زنان باردار، مردان و زنان مبتلا به دیابت و مردان و زنان با هر نوع بیماری مثانه بیشتر در خطر ابتلا به سوزش ادرار هستند.

هم مردان و هم زنانی که دچار سوزش ادرار می‌شوند، باید به پزشک مراجعه کنند. سوزش ادرار می‌تواند از علائم یک مشکل جسمی گسترده‌تر باشد که ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.

در افرادی که دچار سوزش یا درد هنگام ادرار می‌شوند، برخی علائم و خصوصیات باعث نگرانی می‌شوند که عبارتند از:

  • تب
  • درد در کمر یا پهلو
  • سابقه‌ی استفاده از سوند ادراری یا سایر ابزار
  • اختلالات سیستم ایمنی
  • حمله‌های مکرر (از جمله عفونت‌های مکرر در کودکی)
  • یک اختلال دستگاه ادراری شناخته شده
  • خون در ادرار 

افراد مبتلا به اختلالات سیستم ایمنی و زنان باردار با علائم هشدار دهنده باید همان روز به پزشک مراجعه کنند (یا در صبح روز بعد) زیرا عوارض عفونت دستگاه ادراری می‌تواند در این افراد جدی باشد. سایر افراد مبتلا به علائم هشدار دهنده باید ظرف یک یا دو روز به پزشک مراجعه کنند زیرا این علائم آزار دهنده هستند. برای افرادی که نشانه‌های هشدار دهنده‌ای ندارند یا علائم خفیفی دارند، تاخیری دو یا سه روز مضر نخواهد بود. برای اطلاع از روش‌های درمان مشکلات و بیماری‌های مجاری ادراری و یا رزرو نوبت می‌توانید با ما تماس حاصل فرمایید.

سوزش ادرار چیست؟


اصطلاح سوزش ادراری به هرگونه درد یا ناراحتی همراه با دفع ادرار اتلاق می‌شود. این حالت به معنی تکرر ادرار نمی‌باشد، هرچند اختلالات تکرر ادرار اغلب می‌توانند همراه با سوزش ادرار باشند.

علل


مردان و زنان دارای دلایل مختلفی برای ابتلا به سوزش ادرار هستند از جمله:

عفونت‌های ادراری

عفونت‌های ادراری شایع‌ترین علت سوزش ادرار می‌باشند. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که میکروب‌ها از طریق مجرای ادرار وارد بدن شده و باعث عفونت می‌گردند. باکتری‌هایی که در دستگاه ادراری رشد می‌کنند باعث التهاب بافت اطراف شده و در نتیجه منجر به احساس سوزش و درد می‌گردند.

سنگ کلیه

سنگ کلیه نیز می‌تواند علت سوزش ادرار باشد. سنگ کلیه معمولاً همراه با درد در پایین کمر است. سنگ مثانه نیز ممکن است با سوزش ادرار وجود داشته باشد.

التهاب مجرای ادراری

در مردان، اورتریت (التهاب مجرای ادراری) یک علت اصلی برای سوزش و درد ادرار است. این مشکل در اثر عفونت باکتریایی یا ویروسی و برخی بیماری‌ها که از طریق رابطه جنسی انتقال می‌بایند (سوزاک یا کلامیدیا)، ایجاد می‌شود. عفونت پروستات یا سرطان پروستات نیز یک علت شایع درد هنگام دفع ادرار در مردان می‌باشد.

مشکلات تناسلی در زنان

در دختران و زنان، مشکلات تناسلی می‌توانند باعث سوزش ادرار شوند. برای مثال، تغییرات در حین یائسگی بر بافت واژن اثر گذاشته و باعث سوزش در هنگام ادرار می‌شود. عفونت قارچی و تبخال نیز در زنان شایع می‌باشد. زنان همچنین ممکن است در اثر استفاده‌ی طولانی مدت از سوند ادراری دچار درد شوند. زنان به دلیل کوتاه بودن مجرای ادرای خود مستعد ابتلا به التهاب مثانه نیز هستند.

آلرژی

واکنش‌های آلرژیک نسبت به برخی محصولات حمام مانند صابون یا لوسیون‌ها نیز می‌توانند باعث سوزش ادرار شوند.

التهاب کلیه

التهاب کلیه (پیلونفریت) یک علت نادر برای سوزش ادراری می‌باشد.

آسیب مثانه

آسیب به مثانه در اثر پرتو درمانی برای التهاب مثانه یا تومور مثانه نیز یکی از دلایل نادر می‌باشد.

دارو

داروهای شیمی درمانی یا درمان‌های پرتو درمانی در ناحیه‌ی لگن ممکن است باعث التهاب مثانه و سوزش ادراری شوند. در صورتی که سوزش ادرار بدون درمان رها شود، می‌تواند بسته به علت آن تهدید کننده باشد. عوارض آن شامل نارسایی کلیه، گندخونی، شوک و گسترش سرطان می‌باشد.

علائم


علائم سوزش ادراری می‌تواند در مردان و زنان متفاوت باشد، اما هر دو معمولاً آن را بصورت احساس سوزش، یا خارش تجربه می‌کنند. درد می‌تواند در ابتدا یا بعد از دفع ادرار حس شود. درد در شروع ادرار اغلب علامت عفونت ادراری است. درد بعد از دفع ادرار می‌تواند نشان دهنده‌ی یک مشکل در مثانه یا پروستات باشد. برای بسیاری از بیماران مرد، درد می‌تواند قبل و بعد از ادرار نیز در مجرای ادرار ماندگار باشد. علائم در بیماران زن می‌تواند داخلی یا خارجی باشد. درد در بیرون ناحیه‌ی واژن ممکن است ناشی از التهاب یا تحریک پوست حساس باشد. درد داخلی می‌تواند نشانه‌ی عفونت ادراری باشد.

تشخیص


پزشک معمولاً می‌تواند علت سوزش ادراری را با توجه به علائم شما و تحلیل نمونه‌ی خون تشخیص دهد. این نمونه برای کنترل گلبول‌های قرمز و سفید خون یا مواد شیمیایی خارجی مورد آزمایش قرار می‌گیرد. وجود گلبول‌های سفید خون برای پزشک مشخص خواهد کرد که دچار التهاب دستگاه ادراری هستید.

کشت ادرار که نتایج آن تقریباً بعد از دو روز بدست می‌آید، وجود عفونت و نوع باکتری‌هایی که باعث عفونت ادراری شده‌اند را مشخص می‌کند. همچنین تعیین خواهد کرد که چه آنتی بیوتیک‌هایی در درمان باکتری‌ها موثر می‌باشند.

در صورتی که هیچ نشانه‌ای از عفونت در نمونه‌ی ادرار یافت نشود،‌ ممکن است پزشک آزمایش‌های اضافه‌ای را برای کنترل مثانه یا پروستات پیشنهاد کند. برای بیماران زن، ممکن است پزشک نمونه‌ای از پوشش واژن یا مجرای ادرار را نیز برای بررسی نشانه‌های عفونت بگیرد. پزشک همچنین سابقه‌ی پزشکی بیمار را بررسی می‌کند برای مثال در مورد شرایط پزشکی که ممکن است داشته باشید مانند دیابت شیرین یا اختلالات نقص ایمنی سوالاتی را می‌پرسد. وی همچنین ممکن است برای تعیین اینکه آیا عفونت‌های آمیزشی علت درد هستند، در مورد سابقه‌ی جنسی بیمار نیز سوالاتی بپرسد. احتمال دارد برای بررسی بیماری‌های آمیزشی نیاز به انجام آزمایش‌هایی باشد.

درمان سوزش ادرار


درمان سوزش ادراری بستگی به علت درد دارد. تشخیص اینکه سوزش و درد ادرار ناشی از عفونت، التهاب، عوامل غذایی یا مشکل در مثانه یا پروستات است اولین مرحله‌ی درمان می‌باشد. عفونت‌های ادراری اغلب با یک دوره آنتی بیوتیک درمان می‌شوند.

التهاب ناشی از تحریک پوست معمولاً با اجتناب از عامل تحریک کننده درمان می‌شود. سوزش ادراری ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای مثانه یا پروستات با برطرف کردن این مشکلات قابل درمان است.

اقدامات متعددی را می‌توان برای کاهش ناراحتی ناشی از سوزش ادراری انجام داد، از جمله نوشیدن آب بیشتر یا مصرف داروهای بدون نسخه. سایر درمان‌ها نیاز به داروهای تجویزی دارند.

در ادامه برخی نکات برای جلوگیری از سوزش ادرار ارائه شده‌اند:

  • نوشیدن مقدار زیاد آب برای پاک کردن سیستم ادراری
  • دفع ادرار به محض نیاز جهت کاهش خطر عفونت
  • خودداری از خوردن غذاهای تند و شیرین. این غذاها می‌توانند پوشش مثانه را تحریک کنند، باعث گرفتگی لگن شوند و به کلیه‌ها و مثانه بار اضافه وارد کنند.
  • پرهیز از نوشیدن الکل و نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند چای و قهوه. این نوشیدنی‌ها باعث تحریک مثانه و کم آبی بدن می‌شوند. از خوردن گوجه فرنگی و مرکبات خودداری کنید.
  • بهداشت روزانه خود را به خوبی رعایت کنید. زنان بعد از دفع ادرار باید ناحیه‌ی تناسلی را از جلو به عقب خشک کنند تا از وارد شدن میکروب به مجرای ادرار جلوگیری شود. در طول دوره‌ قاعدگی نوارهای بهداشتی را بطور منظم تعویض کنید.
  • از محصولاتی مانند صابون، روغن‌ها یا پودر تالک در اطراف واژن که می‌توانند باعث تحریک شوند، استفاده نکنید.
  • رابطه‌ی جنسی بی‌خطر و بهداشتی داشته باشید. بعد از مقاربت ادرار کنید تا باکتری‌ها از مجرای ادرار خارج شوند.
  • از پوشیدن لباس‌های تنگ اجتناب کنید.