عمل جراحی برگشت وازکتومی (وازووازستومی): روش، عوارض و هزینه

جراحی برگشت وازکتومی با هدف بازیابی جریان اسپرم در مجاری وازدفران یا لوله‌های منی انجام می‌شود. وازووازوستومی عملی استاندارد است که غالباً به منظور برگشت وازکتومی انجام می‌شود. در این عمل دو سر جدا شده لوله‌های منی مجدداً به هم متصل می‌شود. قبل از جراحی وازووازوستومی مایع  موجود در مجاری وازدفران بررسی می‌شود. مایع  منی زیر میکروسکوپ آزمایش می‌شود و اگر شفاف و غیرکدر بوده و حاوی اسپرم سالم و بالغ باشد، کیفیت مایع منی مناسب گزارش می‌شود.

در جراحی برگشت وازکتومی دو رویکرد میکرو جراحی به کار برده می‌شود. مهم‌ترین نکته برای موفقیت عمل استفاده‌ی جراح از بزرگنمایی نوری قوی برای انجام عمل است؛ چرا که اثبات شده است که استفاده از میکروسکوپ برای انجام وازووازوستومی احتمال موفقیت آن را افزایش می‌دهد. اگر تصمیم به انجام عمل برگشت وازکتومی گرفته‌اید، می‌توانید جهت مشاوره با ما تماس حاصل نمایید.

آمادگی قبل از جراحی برگشت وازکتومی


ابتدا بیمار بیهوش می‌شود؛ البته در صورت تمایل بیمار می‌توان جراحی را با اعمال بی‌حسی موضعی مانند بی‌حسی نخاعی یا اپیدورال انجام داد. عمل حدوداً دو تا سه ساعت طول می‌کشد.

تکنیک برگشت وازکتومی


یک روش جراحی پیوند تعدیل شده‌ی یک لایه و روش دیگر پیوند معمول (فرمال) دولایه است. در این مقاله روش دولایه را به اجمال شرح می‌دهیم. جراح دو سر  لوله‌های منی را با زدن بخیه‌هایی کوچک ( اندازه ۷-۰) در بافت اطراف لوله‌های منی به هم نزدیک‌تر می‌کند و آنها را به سمت هم می‌کشد؛ برای این کار می‌توان از گیره‌های مخصوص نزدیک کردن لوله‌های منی استفاده کرد. پس از آن که دو سر لوله‌های منی به هم رسید، جراح پیوند میکروجراحی فرمال را شروع می‌کند. ابتدا "دیواره پشتی" با بخیه‌های خارجی (سوزال) متصل می‌شود، جراح برای محافظت از لومن گره‌هایی را روی بافت خارجی می‌زند. سپس جراح بخیه‌های لایه داخلی (مخاطی) بسیار ظریفی (اندازه ۱۰-۰) را می‌زند. جراح حدود ۶ بخیه ظریف را داخل لومن در فواصل ۶۰ درجه نسبت به هم می‌زند. جراح سه بخیه اول را می‌زند و می‌بندد، به این ترتیب لومن لوله منی حالتی سه گوش پیدا می‌کند و بقیه بخیه‌ها در موقعیت بهتری قرار می‌گیرد.   

سپس جراح بقیه بخیه‌های لایه داخلی و پس از آن بقیه بخیه‌های لایه خارجی  را می‌زند تا پیوند دولایه تکمیل شود. جراح برای محکم‌تر شدن پیوند بخیه‌های بیشتری (اندازه ۷-۰) را دور غلاف لوله‌های منی می‌زند و پس از آن بخیه‌های بزرگ‌تری را (اندازه ۵٫۰) دور لوله‌های منی می‌زند تا پیوند ایجاد شده بدون تنش و کشیدگی غیرعادی باشد. در مرحله بعد جراح لوله‌های منی را داخل اسکروتوم (کیسه بیضه) برمی‌گرداند و ناحیه تناسلی را به صورت موضعی بی‌حس می‌کند تا بیمار دوران بهبودی راحت و بدون دردی را پشت سر بگذارد. عمل مشابهی روی سمت دیگر و از طریق ایجاد برشی مشابه انجام می‌شود. بیضه‌بند به بیمار پوشانده می‌شود و تمهیدات لازم برای تخلیه ترشحات در نظر گرفته می‌شود. بی‌حسی موضعی ناحیه جراحی را به مدت ۱۲ ـ ۲ ساعت پس از عمل بی‌حس نگه می‌دارد.

مراقبت پس از عمل برگشت وازکتومی


درد پس از باز کردن لوله‌های منی طبیعی است و می‌تواند خفیف تا متوسط باشد. احتمال دارد بیضه‌ها حدود یک هفته متورم و دردناک باشد. به بیمار توصیه می‌شود که تا ۸ ـ ۶ ساعت پس از جراحی دراز بکشد و کیسه یخ روی محل برش بگذارد. در روزهای پس از جراحی نیز بهتر است بیمار تا جایی که ممکن است سرپا نباشد و کیسه یخ را برای کاهش ورم فراموش نکند. ترشحات خون‌آلود و کم محل برش نیز نگران کننده نیست.

بیمار باید در چند روز پس از عمل به طور متوسط ۶ قرص مسکن مصرف کند و می‌تواند فعالیت‌های سبک، مانند پیاده‌روی سبک و کار پشت میزنشینی، را پس از ۳ روز شروع کند. فعالیت‌های سنگین بدنی مانند مقاربت یا ورزش کردن، بسته به انجام شدن وازووازستومی یا وازواپیدیدیموستومی، باید به مدت ۲ تا ۳ هفته محدود شود.

عوارض و خطرهای احتمالی


پس از تمام جراحی‌ها احتمال بروز عوارض جانبی وجود دارد، به علاوه جراحی برگشت وازکتومی عملی پیچیده‌تر از وازکتومی است. احتمال بروز عوارض زیر در چند روز نخست پس از جراحی وجود دارد:

  • هماتوم: هماتوم عارضه‌ای نادر است که در آن رگ‌های کوچک اسکروتوم پاره می‌شود و لخته خون ایجاد می‌شود. لخته کوچک به مرور از بین می‌رود، اما اگر لخته‌ بزرگتر باشد، باید اسکروتوم باز و تخلیه شود.
  • عفونت: تب، تب و لرز، قرمزی و ورم اطراف محل برش از نشانه‌های عفونت به شمار می‌آید.

هزینه عمل برگشت وازکتومی

هزینه عمل برگشت وازکتومی به موقعیت جغرافیایی کلینیک، متخصص اورولوژی معالج و روش انجام عمل بستگی دارد. حتماً از کارکنان کلینیک سوال کنید که آیا هزینه اعلام شده مشمول تمامی خدمات می‌شود و ثابت است یا این که به مدت زمان عمل بستگی دارد و هزینه اتاق عمل و بیهوشی نیز باید جداگانه پرداخت شود.

پوشش بیمه‌ای عمل وازووازستومی

بیمه معمولاً هزینه عمل برگشت وازکتومی را نمی‌پردازد. بااین حال حتماً قبل از تصمیم برای انجام جراحی برگشت وازکتومی و دیگر عمل‌های باروری، مانند لقاح مصنوعی که غالباً گران‌تر است، با نماینده شرکت بیمه‌ مشورت کنید.

سوالات رایج


عمل وازووازستومی چقدر موثر است و چه عامل‌هایی بر موفقیت آن اثر می‌گذارد؟

باروری بلافاصله پس از جراحی به حال اول برنمی‌گردد. چندین ماه و حتی در بعضی موارد بیش از یک سال باید سپری شود تا بتوان درباره موفقیت عمل قضاوت کرد. کارآمدی عمل باز کردن لوله‌های منی با توجه به وجود اسپرم در مایع منی و همچنین باردار شدن همسر پس از جراحی تعیین می‌شود. در مجموع پس از ۹۲ % از عمل‌های برگشت وازکتومی اسپرم در مایع منی مشاهده می‌شود و ۳۰ تا ۶۰ درصد از آقایان می‌توانند به روش طبیعی صاحب فرزند شوند. یکی از دلایل متداول چنین اختلافی وجود پادتن‌های آنتی اسپرم است که به اسپرم حمله می‌کند و بر جنبندگی آن اثر می‌گذارد. در این موارد شستشوی اسپرم و تلقیح مصنوعی می‌تواند منجر به باروری شود.

در کل احتمال موفقیت‌آمیز بودن عمل برگشت وازکتومی به مرور زمان کاهش می‌یابد. عمل برگشت در ده سال نخست پس از وازکتومی موفق‌تر است و نتایج آن ظرف سه سال نخست بسیار رضایت‌بخش است.

عامل‌های متعددی بر موفقیت عمل باز کردن لوله‌های منی اثر می‌گذارد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تکنیک جراحی
  • استفاده از میکروسکوپ برای انجام جراحی
  • مدت زمانی که از انجام عمل بستن لوله‌های منی گذشته است.
  • سن و سلامت همسر بیمار

باردار شدن پس از وازووازستومی چقدر طول می‌کشد؟

پس از آن که مرد عمل برگشت وازکتومی را انجام داد، حدوداً یک سال طول می‌کشد تا همسرش باردار شود. ممکن است باردار شدن چند ماه یا چند سال طول بکشد.

عمل برگشت وازکتومی چقدر طول می‌کشد؟

جراحی برگشت وازکتومی عملی پیچیده و زمان‌بر است. عمل وازووازستومی به ۴ ـ ۲٫۵ ساعت زمان نیاز دارد و اگر انجام وازواپیدیدیموستومی ضروری باشد، عمل چند ساعتی هم طولانی‌تر می‌شود. هر دو عمل نیاز به بیهوشی عمومی دارد که به نوبه خود بهبودی اولیه را طولانی‌تر می‌کند.

بااین حال دوران بهبود درازمدت عمل وازووازستومی نسبتاً سریع است و بیمار می‌تواند فعالیت‌های معمول خود را پس از گذشت یک هفته دنبال کند. البته فعالیت‌های سنگین بدنی به مدت دو تا سه هفته ممنوع است.

چه مدت پس از وازووازستومی می‌توان رابطه جنسی داشت؟

اکثر پزشکان به بیماران توصیه می‌کنند که تا دو هفته پس ار عمل فعالیت جنسی نداشته باشند؛ اگرچه جراحان مختلف نظرات متفاوتی دارند. پس از آن که بیمار بهبود یافت، میل جنسی و توانایی‌اش برای رسیدن به نعوظ و ارگاسم مانند قبل از جراحی خواهد بود.

آیا پس از عمل برگشت وازکتومی جای زخم باقی می‌ماند؟

هرچند محل برش عمل برگشت وازکتومی طولانی‌تر از وازکتومی است، اما جای زخم (اسکار) آن کوچک است و به سختی روی اسکروتوم اصلاح نشده تشخیص داده می‌شود. اگر در عمل برگشت وازکتومی از تیغ استفاده نشود، جای زخم کوچک‌تر و طول آن کمتر از یک سانتی‌متر خواهد بود. اما این عمل معایبی نیز دارد، برای مثال این روش فقط برای وازووازستومی کاربرد دارد.