مراقبت بعد از پیوند کلیه: استراحت، دارو و تغذیه پس از پیوند کلیه

  1. خانه
  2. /
  3. مقالات
  4. /
  5. مراقبت بعد از پیوند کلیه: استراحت، دارو و تغذیه پس از پیوند کلیه

تاریخ 23 آبان 1402

انجام دادن عمل پیوند کلیه برای بسیاری از بیماران به منزلۀ شانس زندگی دوباره است. وقتی فردی که مدت‌ها از بیماری کلیه رنج برده است، سرانجام پیوند کلیه انجام می‌دهد، گویی باران نعمت یک مرتبه بر سرش سرازیر می‌شود، دیگر مجبور نیست ساعت‌های متمادی را در بیمارستان و مطب پزشک بگذراند، وقت بیشتری دارد تا به فعالیت‌های مورد علاقه‌اش برسد و آزادی بیشتری را در زندگیش احساس می‌کند. البته بیمارانی که پیوند کلیه انجام داده‌اند، از این پس باید نکات بسیاری را جهت مراقبت از کلیۀ جدید در زندگیشان رعایت کنند.

تغذیه و ورزش


اگر قبل از عمل پیوند کلیه دیالیز کرده‌اید، رژیم غذایی شما پس از عمل تغییر خواهد کرد. حتی پس از عمل پیوند کلیه، برای کنترل فشار خون، همچنان باید از مصرف غذاهای کم نمک و کم چرب پیروی کنید. اگر دیابت دارید، باید به کنترل قند خون خود ادامه دهید. بهتر است از یک متخصص تغذیه بخواهید که یک برنامه غذایی سالم و مناسب برای شما و کلیه جدیدتان طراحی کند.

بعد از دوران نقاهت پس از عمل پیوند کلیه، می‌توانید برنامه ورزشی جدیدی را شروع کنید. ورزش به بهبود سلامت قلب و ریه کمک می‌کند، از افزایش وزن جلوگیری می‌کند و حتی می‌تواند بهبود خلق و خو و روحیه شما را نیز بخشید. برای انتخاب ورزش‌های مناسب و مشخص کردن فراوانی و مدت زمان مناسب ورزش، با پزشک خود مشورت کنید.

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی


داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

یکی از خطرات پس از عمل پیوند کلیه این است که بدن ممکن است کلیه جدید را رد کرده و با آن مقابله کند. پس زدن کلیه پیوندی اتفاق می افتد زمانی که سیستم ایمنی بدن تشخیص می‌دهد که کلیه متعلق به فرد دیگری است. برای جلوگیری از این اتفاق، داروهایی به نام داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی یا داروهای ضد رد کردن مصرف می‌شوند.

دقت داشته باشید که باید داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و دیگر داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید. حتی یک بار فراموش کردن مصرف دارو ممکن است باعث از دست دادن کلیه جدید شود. بنابراین، اگر مصرف دارو را فراموش کردید، باید به سرعت با پزشک خود تماس بگیرید. همچنین، مصرف داروهای ضد رد کردن ممکن است عوارض جانبی و خطرات خاص خود را داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین عوارض جانبی این داروها، عفونت است. زیرا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی باعث کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن می‌شوند و باعث افزایش خطر ابتلا به عفونت می‌شوند. ناراحتی معده نیز یکی از عوارض جانبی شایع این داروها است. اگر مشکلات جدی دارویی داشتید، باید با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت لزوم دوز یا نوع دارو تغییر کند.

با این وجود، مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی ضروری است، زیرا این داروها مسئولیت حفظ سالم و فعال بودن کلیه جدید را بر عهده دارند.

اضطراب، افسردگی و مشکلات سلامت روان


انجام دادن پیوند کلیه اتفاق هیجان‌انگیزی است، چرا که تغییر بزرگی را در زندگی به وجود می‌آورد، بنابراین طبیعی است که بیماران بعد از عمل دچار احساسات گوناگون شوند. اگر بعد از عمل دچار اضطراب، افسردگی یا احساس گناه شدید، بدانید که تنها نیستید؛ بسیاری از بیماران پیوند کلیه پس از عمل به دلایل گوناگون با چنین احساساتی دست و پنجه نرم می‌کنند.

  • تغییرات خلقی یکی از عوارض جانبی مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی است.
  • ممکن است دربارۀ سبک زندگی جدیدتان دچار استرس یا اضطراب شوید.
  • شاید به دلیل گرفتن کلیه از اهدا کنندۀ زنده یا مرده دچار احساس گناه شوید.
  • چنانچه مدتی طولانی دیالیز کرده باشید، شاید به خاطر رها کردن دیگر بیماران دیالیزی و خوش‌شانس بودن خودتان برای دریافت کلیه احساس گناه کنید.
  • اعضاء خانواده‌تان نیز ممکن است به موازات تطبیق دادن خود با سبک زندگی جدیدتان، تغییرات هیجانی مختلفی را تجربه کنند.

البته مجبور نیستید به تنهایی با تمام این احساسات کنار بیایید. انجام دادن پیوند کلیه تغییر مهمی در زندگیتان است، و احساس اضطراب و نگرانی دربارۀ این تغییر بزرگ و سرنوشت‌ساز کاملاً عادی است.

پس زدن کلیه


اگرچه پیوند کلیه به طور عمومی موفقیت‌آمیز است، اما این همیشه صدق نمی‌کند. امکان دارد که بدن اهدای کننده کلیه را در مدت کوتاهی پس از پیوند رد کند و آن را برگرداند. همچنین، ممکن است کلیه جدید به مرور زمان عملکرد خود را از دست بدهد.

پیوند کلیه یک رویداد بسیار حیاتی برای بدن است. سیستم ایمنی که بدن را از میکروب‌ها و سلول‌های ضار محافظت می‌کند، کلیه جدید را به عنوان یک بافت خارجی تشخیص می‌دهد و سعی می‌کند آن را رد کند. پزشکان داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی را برای پیشگیری از رد کردن کلیه جدید تجویز می‌کنند. این داروها باعث کاهش واکنش سیستم ایمنی بدن می‌شوند تا احتمال رد کردن پیوند کمتر شود.

پس زدن یا رد پیوند کلیه دارای دو نوع حاد و مزمن است:

  • پس زدن حاد: پس زدن حاد معمولاً ظرف سه تا شش ماه بعد از پیوند زدن کلیه رخ می‌دهد. بسیاری از بیمارانی که پیوند کلیه انجام می‌دهند، حملات پس زدن حاد را تجربه می‌کنند، به این معنا که بدن نشانه‌های مقابله با کلیۀ جدید را بروز می‌دهد. حملات پس زدن حاد در کمتر از یک نفر از هر بیست بیمار پیوند کلیه منجر به نارسایی و از کار افتادن کامل کلیه جدید می‌شود.
  • پس زدن مزمن: پس زدن مزمن شایع‌تر از نوع حاد است و به آهستگی ظرف سال‌های متمادی پس از پیوند زدن کلیه رخ می‌دهد. کلیۀ جدید به مرور زمان از کار می‌افتد، چرا که سیستم ایمنی دائماً در حال مقابله با آن است.

اگر پزشک معالجتان به شما گفته است که دچار اپیزود یا حملۀ پس زدن کلیه شده‌اید، نگران نشوید، چون این امر به معنای از کار افتادن کلیه و پس زدن کامل پیوند نیست. تغییر دادن میزان مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی معمولاً این مشکل را درمان می‌کند. به همین دلیل است که مصرف به موقع و طبق دستور داروهای سرکوب سیستم ایمنی اهمیت دارد.

نشانهها و علائم پس زدن کلیه

  • دچار شدن به علائمی مانند علائم سرماخوردگی از قبیل بدن درد، لرز و سردرد
  • تب 38 درجه سانتیگراد یا بالاتر
  • کمتر از حد معمول ادرار کردن
  • فشار خون بسیار بالا
  • افزایش وزن ناگهانی
  • ورم کردن مچ پا
  • احساس درد یا حساسیت به لمس در ناحیۀ انجام پیوند
  • احساس خستگی شدید

اگر حالتان ناگهان بد شد، به سرعت با پزشک معالجتان تماس بگیرید.

تغییر سبک زندگی


بازگشت به محل کار

اگر بخواهید سر کار برگردید، احتمالاً پزشک معالج توصیه می‌کند که سه تا شش هفته صبر کنید. همچنین محدودیت‌های جدیدی را نیز، حداقل در ابتدا باید رعایت کنید، برای مثال نباید بارهای سنگین‌تر از 4.5 کیلوگرم را بلند کنید. اگر می‌خواهید کار جدیدی پیدا کنید، از مددکار اجتماعی بخواهید که شما را به مشاور شغلی معرفی کند.

مسافرت

اکنون که حالتان بعد از عمل پیوند بهتر شده است و انرژی بیشتری دارید، شاید دوست داشته باشید که سفر بروید. اما بهتر است سفرهای طولانی را به دو تا سه ماه بعد از عمل پیوند موکول کنید. قبل از سفر از پزشک معالجتان سوال کنید که چه نکاتی را باید در طول سفر رعایت کنید، داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی به اندازه کافی همراه ببرید.

اگر قصد سفر به خارج کشور دارید، دربارۀ واکسن‌ها یا آمپول‌های لازم، تغذیه مناسب و ایمنی آب آشامیدنی با پزشکتان مشورت کنید. درهر حال پزشکان توصیه می‌کنند که قبل از سفر خارجی شش تا دوازده ماه صبر کنید.

رانندگی

دو تا چهار هفته  بعد از عمل پیوند کلیه می‌توانید رانندگی کنید. در نظر گرفتن این تاخیر به این دلیل است که مصرف بعضی داروها بعد از پیوند کلیه بر دید اثر می‌گذارد و باعث رعشه می‌شود. وقتی بعد از عمل رانندگی را شروع کردید، بهتر است در ابتدا یکی از نزدیکان همراهتان باشد.

زندگی جنسی

ممکن است پزشک معالجتان بعد از پیوند کلیه توصیه کند که به مدت چهار تا شش هفته یا تا زمان جوش خوردن کامل زخم جراحی، رابطه جنسی نداشته باشید.

خانم‌ها بعد از جراحی پیوند کلیه متوجه می‌شوند که عادت‌های ماهانه‌شان منظم‌تر شده است؛ این امر احتمال باردار شدن را افزایش می‌دهد. پزشکان به بیماران خانم توصیه می‌کنند که تا یک سال بعد از پیوند کلیه باردار نشوند. پزشک معالج بهترین روش پیشگیری از بارداری را با توجه به شرایط کلیۀ جدید توصیه می‌کند.

سالم نگه داشتن کلیه پیوندی


سالم نگه داشتن کلیه پیوندی

برای حفظ سلامتیتان و مراقبت از کلیۀ پیوندی حتماً توصیه‌های زیر را رعایت کنید:

  • داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و داروهای دیگر را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید.
  • نشانه‌های عفونت یا پس زدن احتمالی کلیه را بشناسید و به محض مواجهه با آنها به سرعت با پزشک معالجتان تماس بگیرید.
  • سعی کنید حتی‌الامکان با افراد بیمار تماس نداشته باشید.
  • آب فراوان بنوشید تا آب مورد نیاز بدن تامین شود.
  • غذاهای کم‌چرب، کم‌نمک و با کلسترول پایین میل کنید.
  • بعد از آن که پزشک معالجتان اجازه داد، ورزش روزانه‌ای مانند پیاده‌روی یا دوچرخه‌سواری را شروع کنید.
مقالات مرتبط

خون در منی (هماتواسپرمی):علل و درمان

هیپرپلازی مادرزادی آدرنال ( اختلال آنزیم کورتیزول غدد فوق کلیوی)

علل تکرر ادرار در شب چیست

علل تکرر ادرار در شب چیست: علت، عوارض، تشخیص و درمان نوکتریا

جراحی بزرگ کردن(افزایش طول)آلت تناسلی مردان:عوارض و هزینه

فهرست
تماس با ما