آزواسپرمی ( عدم وجود اسپرم) علت اصلی ناباروری در مردان

  1. خانه
  2. /
  3. مقالات
  4. /
  5. آزواسپرمی ( عدم وجود اسپرم) علت اصلی ناباروری در مردان

تاریخ 24 آبان 1402

آزواسپرمی

آزواسپرمی یکی از دلایل عمده ناباروری مردان – بدان معنا که در مایع منی (سمن) آنها اسپرم قابل اندازه گیری وجود ندارد – است. به صورت عادی، بیضه ها که درون کیسه بیضه قرار می‌گیرند، مولد اسپرم هستند. اسپرم به منظور ترکیب با مایع سیال و شکل گیری اسپرم، به درون سیستم تناسلی جریان می‌یابد. آزواسپرمی که در 5 تا 10 درصد مردان دیده می‌شود، عامل ناباروری در نظر گرفته می‌شود. این مشکل ممکن است به صورت مادرزادی وجود داشته باشد و یا به تدریج رخ دهد.

انواع آزواسپرمی

دو نوع آزواسپرمی وجود دارد :
•    آزواسپرمی انسدادی : در این مورد، تولید اسپرم حالتی طبیعی دارد، اما لوله تناسلی از هر دو بیضه مسدود است. این بدان معناست که هیچ اسپرم قابل اندازه گیری درون سمن نخواهد بود. برخی بیماران ممکن است مشکلات متفاوتی در هر سمت کیسه بیضه داشته باشند.
•    آزواسپرمی غیر انسدادی : این حالت مربوط به تولید ضعیف اسپرم است. مردان در این حالت اسپرم های کافی و قابل تشخیصی در شمارش اسپرم های سمن تولید نمی کنند.

دلایل آزواسپرمی

 

دلایل آزواسپرمی

 

دلایل آزواسپرمی وابسته به نوع آن متفاوت است. رایج ترین دلایل آزواسپرمی عبارتند از:

دلایل آزواسپرمی انسدادی

انسداد عمدتا در قسمتهای زیر رخ می‌دهد :
•    اپیدیدیمیس : لوله ای در پشت هر بیضه که محل تکامل اسپرم به شمار می‌رود.
•    واس دفرانس : لوله منتقل کننده اسپرم از اپیدیدیمیس
•    مجرای انزالی : لوله ای که اسپرم وارد آن می‌شود و در ترکیب با مایع، سمن را تشکیل می‌دهد.

انسداد اپیدیدیمیس:

شرایط متفاوتی می‌تواند منجر به انسداد اپیدییمیس شود :
•    عفونت هایی همچون التهاب اپیدیدیم
•    التهاب
•    آسیب / ترومای بیضه
•    مشکلات ژنتیکی نادر : آنها می‌توانند منجر به انسداد یا رشد غیرعادی شوند.
تصلب کیستی بافت ها می‌تواند منجر به چرک تراوی و گیر کردن سمن شود. این مشکل حتی گاهی در مردان دارای جهش ژنی کیست های فیبری نیز به وجود می‌آید اما نشانه هیچ بیماری دیگری نخواهد بود.

جراحی واز دفرانس:

پزشک در حین وازکتومی هر واز دفرانس (لوله منی) را می‌برد یا گره می‌زند و این عمل جریان اسپرم را قطع خواهد نمود. اما موارد دیگری نیز هست که می‌تواند همین آثار را به همراه داشته باشند :
•    تروما / صدمه
•    جراحی های پیشین به دلایلی دیگر، من جمله ترمیم فتق
•    جهش ژنی کیست های فیبری که منجر به عدم تشکیل نرمال به مجرای پیشاب می‌شود.

انسداد مجرای انزال:

برخی انسدادهای مجرای انزالی به صورت مادرزادی وجود دارند. برخی دیگر در طول زمان ایجاد می‌شوند و دلیل آن می‌تواند:
•    عفونت
•    تروما
•    جراحی های پیشین باشند.

دلایل آزواسپرمی غیرانسدادی

واریکوسل

دلایل بسیاری می‌تواند برای آزواسپرمی غیرانسدادی برشمرد:

ژنتیک:

تمامی دلایل ژنتیکی تولید اسپرم ناقص هنوز یافته نشده اما درک موارد زیر از اهمیت بالایی برخوردارند:
•    دلایل مشخص و قابل تشخیص می‌تواند با احتمال بیشتری به یافتن اسپرم های نهان و درمان کمک نماید.
•    ممکن است این جهش های ژنتیکی را به کودکانتان نیز منتقل نمایید و مشاوران ژنتیکی ما می‌توانند به شما در این تصمیمات مهم یاری برسانند.

نبود کروموزوم Y

کروموزوم Y حاوی ژن های بسیاری است که برای تولید اسپرم حیاتی هستند، اما برخی مردان بخشهای مهمی از آن را ندارند. نبود کروموزوم Y عامل 10 درصد از آزواسپرمی ها است. پسری که پدرش به مشکل نبود کروموزم Y مبتلا است، این مشکل را به ارث خواهد برد.

ناهجاری کاریوتیپ:

معمولا، مردان دارای 46 کروموزوم هستند. این شامل 22 جفت کروموزوم است که در کل 44 کروموزوم را تشکیل می‌دهند، همچنین یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y نیز وجود دارد. اما در حدود 10 درصد از بیماران مبتلا به آزواسپرمی غیرانسدادی، ناهنجاری هایی وجود دارد که تولید اسپرم را محدود می‌کند. افرادی که دارای یک کروموزوم X هستند، احتمالا مبتلا به سندروم کلاین فلتر هستند. این سندروم نشانه هایی مانند عملکرد بیضه ضعیف، تعداد اسپرم کم و سطح تستوسترون پایین دارد.

تشعشعات و مواد سمی:

قرارگیری در معرض برخی مواد خاص می‌تواند تولید ناقص اسپرم را به همراه داشته باشد:
•    فلزات سنگین
•    شیمی درمانی
•    رادیوتراپی
اگر قصد انجام شیمی درمانی یا رادیوتراپی دارید، بهتری است که از پیش اسپرم هایتان را منجمد نمایید.

دارو:

داروهای متفاوتی ممکن است به تولید اسپرم آسیب بزند. تستوسترون یکی از موارد است : در حالیکه این هورمون برای عملکرد باروری نرمال ضروری است، مصرف مکمل های آن می‌تواند منجر به آزواسپرمی شود.

عدم توازن هورمونی:

ممکن است که عدم توازن هورمون ها منجر به آزواسپرمی شود و پزشک می‌تواند آن را درمان کند.

واریکوسل:

عروق بیضه ممکن است بزرگ شده و منجر به ایجاد واریکوسل و تولید اسپرم های ناقص شود.

تشخیص آزواسپرمی

 

تشخیص آزواسپرمی

 

معمولا آزواسپرمی توسط آنالیز اسپرم و بررسی سابقه پزشکی تشخیص داده می‌شود.

بررسی سابقه ی پزشکی

به عنوان بخشی از تشخیص، پزشک سابقه پزشکی بیمار من جمله موارد زیر را نیاز خواهد داشت :
•    موفقیت یا شکست در باروری در گذشته (توانایی تولد بچه)
•    بیماری های کودکی
•    صدمات یا جراحی در ناحیه لگنی
•    عفونت مجاری ادراری یا سیستم تناسلی
•    بیماری های مقاربتی جنسی
•    قرارگیری در معرض تشعشعات یا شیمی درمانی
•    هر گونه مصرف دارو در گذشته یا حال
•    تب یا قرارگیری در معرض گرما من جمله سونای مکرر یا حمام بخار (گرما سلولهای اسپرم را از بین می‌برد)
•    سابقه خانوادگی نقایص مادرزادی، عقب ماندگی ذهنی، مشکلات تناسلی یا کیست های فیبری

معاینه ی فیزیکی

پزشک همچنین آزمون های فیزیکی اجرا نموده و موارد زیر را بررسی خواهد نمود :
•    تکامل کلی، اندازه و شکل بدن و ارگان های تناسلی
•    محتویات آلت تناسلی و کیسه بیضه
•    وجود یا عدم وجود واز دفرانس
•    حساسیت یا تورم اپیدیدیم
•    وجود یا عدم وجود واریکوسل
•    معاینه رکتوم به منظور وجود یا عدم وجود انسداد مجاری انزالی

آنالیز اسپرم

درصورتیکه هیچ سلول اسپرمی در نمونه های مایع منی که در سانتریفیوژ قرار گرفته اند مشاهده نشود، با استفاده از میکروسکوپ های با توانایی بالا، می توان آزواسپرمی را تشخیص داد. سانتریفیوژ یک وسیله آزمایشگاهی است که برای جدا سازی نمونه آزمایش با سرعت بالا و به بخش های مختلف آن مورد استفاده قرار می گیرد. در مورد مایع منی، اگر سلول های اسپرم در آن وجود داشته باشند، از مایع اطراف خود جدا شده و می توان آنها را تحت میکروسکوپ مشاهده کرد.

سایر روش های تشخیص ازواسپرمی

پزشک ممکن است از آزمایش های زیر نیز استفاده نماید :
•    اندازه گیری سطح هورمونهایی مانند تستوسترون و هورمون های محرک فولیکل ها (FSH)
•    آزمایشات ژنتیکی
•    تصاویر اشعه ایکس و مافوق صورت از ارگانهای تناسلی به منظور بررسی وجود هر گونه مشکل در اندازه یا شکل و همچنین وجود تومور، انسداد یا عدم خونرسانی کافی
•    تصویربرداری از مغز به منظور بررسی وجود اختلالات هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز
•    در صورت نرمال بودن اندازه بیضه ها و سطح هورمونی، از نمونه برداری بیضه ها به منظور بررسی نوع آزواسپرمی (انسدادی یا غیرانسدادی) استفاده می‌شود. نمونه نرمال به معنای امکان انسداد در برخی نقاط در سیستم انتقال اسپرم خواهد بود. گاهی اوقات هر اسپرمی که در بیضه ها پیدا می‌شود را به منظور تجزیه و تحلیل های آینده یا کمک به بارداری، منجمد می‌شوند.

درمان آزواسپرمی

دوره درمان به دلیل بروز آزواسپرمی و متناسب با هر بیمار خواهد بود. پزشک با شما راجع به مورد بخصوص‌تان صحبت و گزینه های پیش رو به منظور درمان را بازگو خواهد نمود.

درمان آزواسپرمی انسدادی

 

درمان آزواسپرمی انسدادی

 

جراحی معمولا می‌تواند انسداد لوله تناسلی را ترمیم نماید و یا ارتباطی را که به دلیل نقص مادرزادی هیچوقت ایجاد نشده را ایجاد نماید. اگر امکان ترمیم به وسیله جراحی وجود نداشته باشد و یا از آن اجتناب می‌کنید، معمولا گزینه های دیگری نیز وجود دارد. پزشک می‌تواند اسپرم را از موارد زیر استخراج نماید :
•    بیضه ها
•    اپیدیدیمیس، لوله مجاور بیضه که اسپرم تکامل می‌یابد.
•    لوله منی (واز دفرانس)، لوله ای که اسپرم را از آنجا منتقل می‌کند
پزشک اسپرم را به منظور تلاش برای لقاح مصنوعی (IVF) استخراج خواهد نمود.
اگر جراحی ممکن باشد، دو نوع اصلی وجود دارد : ریزجراحی و جراحی اندوسکوپی.

آزواسپرمی انسدادی و ریزجراحی (میکرو جراحی):

ریزجراحی روش ثابت شده ای است که سابقه ای طولانی دارد. در این جراحی :
•    با استفاده از ماده بیهوشی، به خواب می‌روید.
•    پزشک برشهای کوچکی در بیضه ایجاد می‌نماید
•    پزشک با استفاده از ابزار بخصوص و بزرگنمایی با قدرت بالا به دقت انسداد را ترمیم نموده و یا ارتباطی که قطع شده را احیا نموده و برش را خواهد بست.

آزواسپرمی انسدادی و جراحی اندوسکوپی:

جراحی اندوسکوپی یک روند کم تهاجمی است که از برشهای کوچک تری استفاده می‌نماید. در حین این جراحی :
•    با بیهوشی، به خواب می‌روید و برای راحتی بیشتر از بی حسی موضعی نیز استفاده می‌شود.
•    پزشک یک اسکوپ (برای مثال میکروسکوپ) مخصوص (بسیار باریک و منعطف) دارای یک دوربین، چراغ و عامل بزرگنمایی به درون نقطه جراحی وارد نموده و تصویر آن را برای راهنمایی بر روی یک نمایشگر می‌بیند.
•    به منظور عدم نیاز به ایجاد برشی دیگر، اسکوپ به دقت درون مجرای پیشاب وارد می‌شود.

درمان آزواسپرمی غیرانسدادی

راه های درمان آزواسپرمی غیر انسدادی عبارتند از:

هورمون درمانی:

بسته به سطح اسپرم موجود، برخی مردان مبتلا به آزواسپرمی غیرانسدادی، می‌توانند از درمان با استفاده از هورمونهای بخصوصی که اسپرم را به سمن باز می‌گرداند و یا احتمال یافتن اسپرم در فرایند استخراج را زیاد می‌کند، بهره مند شوند. این هورمون های عبارتند از :
•    هورمونهای محرک فولیکل ها (FSH)
•    گونادوتروپین کوریونی انسان (HCG)
•    کلومیفن
•    آناستروزول
•    لترازول

جراحی واریکوسل:

 

جراحی واریکوسل

بعضی از مردان ممکن است به واریکوسل مبتلا باشند، که عروق بزرگ شده در کیسه بیضه است و می‌تواند از تولید اسپرم جلوگیری کند. در حین جراحی میکروسکوپی واریکوسل، پزشک با استفاده از یک میکروسکوپ جراحی، عروق مشکل دار را تشخیص داده و گره می‌زند و در عین حال به دقت اقدام به حفظ ساختارهای حیاتی اطراف (مانند شاهرگ، لوله منی، کانالهای لنفاوی) می‌کند. بیشتر مردان پس از این عمل، شاهد بازگشت اسپرم به منی خود خواهند بود. افرادی که به موفقیت دست پیدا نمی‌کنند، می‌توانند اقدام به استخراج اسپرم نمایند.

پیشگیری از آزواسپرمی

راه مشخصی برای پیشگیری از مشکلات ژنتیکی عامل آزواسپرمی وجود ندارد. می‌توانید از اقدامات زیر به منظور پیشگیری از آزواسپرمی استفاده نمایید :
•    خودداری از فعالیت هایی که می‌تواند به سیستم تناسلی آسیب وارد آورند.
•    خودداری از قرار گیری در معرض تشعشعات
•    آگاهی از خطرات و مزایای داروهایی که به تولید اسپرم آسیب می‌زنند.
•    خودداری از قرار دادن طولانی مدت بیضه ها در معرض دمای زیاد

مقالات مرتبط

گلومرولونفریت (التهاب گلومرول ها): علل، علائم، درمان

رسوبات ادراری

رسوبات ادراری و یا وجود ذرات در ادرار: علت، علائم و درمان

لاپاراسکوپی توده غده فوق کلیه (آدرنالکتومی لاپاراسکوپی) چیست؟

علت وجود موکوس ( مخاط) در ادرار چیست و چگونه درمان می‌شود؟

فهرست
تماس با ما